در كتاب « الابنيه عن حقايق الادويه » تأليف ابو منصور موفق بن على الهروى كه بين سالهاى 350 تا 360 ه . ق نوشته شده است چنين مىخوانيم : آنچه در عالم است از چهار قسم بيرون نيست يا غذا هست ، يا دارو يا زهر يا هم غذاست و هم دارو . بعد از خواص طبى سير ، مرداسنگ و ديگر ادويه ياد مىكند . به‌نظر نويسنده اين كتاب ، طب هندى بر طب رومى رجحان دارد . در جاى ديگر مؤلف اين كتاب به خوبى نشان مىدهد كه پزشكان عهد باستان و قرون وسطا براى اغذيه و ادويهء مفرده خواص و نتايجى قايل بودند و براى اشخاص و داروها و اغذيهء مختلف چهار طبع يا چهار خاصيت ذكر مىكردند ، چنان كه در مقدمهء كتاب سابق الذكر مىخوانيم : « چنين گفت حكيم ابو منصور موفق بن على الهروى كى مرا كتابهاى حكيمان پيشين و عالمان و طبيبان مجرّب همه بجستم و هرچ گفته بودند به تأمل نگه كردم اندر ادويه و اغذيهء مفرد و غيرش نيز ، و كردار هر دارويى . . . و منفعتها و مضرّتهاشان و طبعهاى ايشان اندر چهار درجه . . . » سپس مىنويسد : « . . . حكيمان روم همى گويند كه بعضى دارو يا غذا گرم است اندر درجه اوّل و خشك است اندر درجه دوم و اندرين ، ايشان به غلط افتاده‌اند و حكيمان هند بر صوابند و من راه حكيمان هند گرفته‌ام از آنجهت كه دارو آنجا بيشتر است و عقاقير آنجا تيزتر و خوشتر . . . » « 1 » داروهاى گياهى بهاء الدين محمّد بن مؤيد بغدادى در كتاب « التوسّل الى الترسل » ضمن رساله‌يى كه در حبس شادياخ انشاء نموده و از مظالم روزگار شكايت كرده است . از عارضهء قولنج و از داروهايى كه براى درمان درد خود به كار برده است سخن مىگويد ، از جمله مىنويسد : « . . . علاجها را هم اثر مضمحل شده بود و داروها را خاصيت باطل گشته . . . » گياههاى طبّى « اسامى گياههاى طبّى در شرح پهلوى يسنا و هليلك كه در كتب پهلوى آمده از سانسكريت اخذ شده ، مانند تمر هندى و جوزبويا و تاتوره و امنله و اشنان و دارچين و زنجبيل و صندل و فلفل و قرنفل و كافور و نارجيل و نيلوفر و نيل از هند آمده و حتى برنج و توت و ماش و هندوانه از نباتات مأكول نيز از آن ديار يعنى از هند است . « لويفر » از علماى مستشرق دربارهء اسامى 54 نبات كه از هند به ايران آمده و غالب لغات فارسى آنها هم از اصل سانسكريت است تحقيق نموده و برشمرده است . . . اسامى نباتات طبّى يونانى در فارسى بيشمار است و آنها را در كتاب الابنيه عن حقايق الادويه موفّق هروى و مخزن الادويه و تحفه حكيم مؤمن و مفردات ابن

--> ( 1 ) . نگاه كنيد به كتاب الابنيه هروى ، به تصحيح بهمنيار و كوشش اردكانى ، از ص 1 به بعد .